... το κορμί σου...

Αρκετά! Πόσο Grey’s anatomy, πια ν’ αντέξω η γυναίκα, χωρίς να διαμαρτυρηθώ? Πόσο E.R. να φάω στο κεφάλι και να μην αγαναχτήσω? Πόσο Nip/Tuck να ανεχτώ χωρίς ν’ αρρωστήσω? Πόσο Extreme Make Over να λουστώ, χωρίς να με πιάσει απελπισία? Πόσα Next Top Models να ποδοπατήσουν την ΤουΒούλα μου πριν βγάλω κάλους στο μυαλό? Πόση αγένεια του m.d.House πρέπει να θεωρήσω ως ιδιομορφία πριν αρχίσω να συχτηρίζω γενικώς και ειδικότερα??????? Πόσες υγειινιτζούδες και διατροφιτζήδες θα παρελάσουν από πρωινάδικα και μεσημεριανάδικα πριν αναφωνήσω:

Φτάνει, enough, assez, basta, bastantes (και θα το έγραφα και γερμανικά αν το ήξερα!!!).... ΟΧΙ ΑΛΛΟ ΚΑΡΒΟΥΝΟ!!!!

Είμαστε απροστάτευτοι αδέρφια από όλες αυτές τις απεικονίσεις σώματος που ξεπηδούν από σήριαλ, ριάλιτι και ψευτοενημερωτικοεκπομπές,: Το απειλούμενο σώμα, το μεταβαλλόμενο σώμα, το πάσχον σώμα, το γηράσκον σώμα, το ακρωτηριαζόμενο σώμα, το θνήσκον σώμα. Κι ανάμεσα, διαφημίσεις με σώματα που καταναλώνουν ακατάσχετα προϊόντα άσκησης, αισθητικής και δίαιτας.

Εμείς γινόμαστε τα σώματά μας και τα σώματά μας γίνονται το project μας.

Άπειρα σώματα, καθοδηγημένα από σεναριογράφους ιατρικών σειρών, σκηνοθέτες ριαλιτοπαίχνιδων πλαστικής ανακατασκευής και αρχισυντάκτες κοινωνικοσκουπιδοεκπομπών, πλημμυρίζουν τις οθόνες του μυαλού μας με στόχο την ανάδειξη του βασιλιά. Σώματα που απειλούνται, γυμνώνονται και αναπλάθονται, ανακηρύσσουν, υπόρρητα, το απισχνασμένο, νεαρό και σεξουαλικό σώμα στο απόλυτο σύμβολο επιτυχίας και προσωπικής ολοκλήρωσης ανάγοντας, συνεκδοχικά, όλους εμάς (που δεν το κατέχουμε) σε αδύνατους κρίκους ενός συστήματος, όπου είτε πρέπει να ρυθμιζόμαστε ώστε να χωράμε στο size zero είτε να αποδεχτούμε αδιαμαρτύρητα την απόρριψή μας.

Από όλους τους πόρους του μηντιακού συστήματος αναβλύζει η ιδεολογία του σώματος /μηχανή, του σώματος/προϊόν, το οποίο αφ’ ενός ρυθμίζεται, φροντίζεται και αναδομείται εξωτερικά μέσα από δίαιτες γυμναστήρια, ενδύσεις και πλαστικές, αφ’ ετέρου αποκαθίσταται, βελτιώνεται, συμπληρώνεται, εσωτερικά μέσω ιατρικών επεμβάσεων, μεταμοσχεύσεων και in vitro γονιμοποιήσεων ενώ τέλος ανακυκλώνεται για το καλό του ανθρώπινου είδους.

Munch: towards the light

Σ’ ένα περιβάλλον όπου οι μηντιοκατασκευές φροντίζουν να μας υπενθυμίζουν ότι είναι γεμάτο από τις απειλές του ατυχήματος, των γηρατειών, της σεξουαλικής παρακμής της ασθένειας και του θανάτου, σ’ ένα περιβάλλον διαρκών μεταβολών εργασίας, κατοικίας, κοινωνικής τάξης, οικογενειακών συνθηκών, το σώμα μας ανάγεται στη μόνη σταθερή εγγραφή της ταυτότητάς μας. Ταυτιζόμαστε αρνητικά ή θετικά με το σώμα μας, ενώ όλη αυτή η εικονογράφηση διατηρεί το άγχη και τους φόβους μας, ότι το σώμα μας θα μας εγκαταλείψει αν σταματήσουμε να το ελέγχουμε (πόσο να ακούσει κανείς ότι οι προληπτικές εξετάσεις βοηθούν στην έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία θανατηφόρων ασθενειών, χωρίς να τρέξει να κάνει τη μαστογραφία του) και να το ρυθμίζουμε αδιάλειπτα (ποιος άλλος να σου διαβεβαίωσει ότι η σωστή διατροφή προστατεύει από διαβήτη και υπέρταση, ότι η τακτική άσκηση προστατεύει από καρδιαγγειακές παθήσεις, πριν αρχίσει να τρέχεις με τις ώρες πάνω σε έναν διάδρομο που δεν οδηγεί πουθενά?), αν δεν επιτρέψουμε σε όλους τους οιονεί ειδικούς (υγιεινολόγους, διατροφολόγους, διαγνωστικολόγους) να το ελέγξουν και να το ρυθμίσουν.

Καθώς στις μετανεωτερικές κοινωνίες, το δικαίωμα και η απόδειξη του άρχειν της πολιτείας έχει μετατεθεί από την επιβολή του θανάτου στο μανατζάρισμα της ζωής, όλες αυτές οι τηλεσυλλήψεις, εργαλεία και αποτελέσματα της εξουσίας, το μόνο που επιθυμούν να επιβεβαιώσουν είναι ότι η τέχνη του ζειν επιτυγχάνεται μόνο μέσα από την καταστροφή της ατομικότητας, ότι η φροντίδα/μέριμνα του εαυτού, πρέπει να καταλήγει στην αυτόεξουθένωση, στο θόλωμα της περιχάραξης του υποκειμένου.

Όλα αυτά τα ιατρικά και παραϊατρικά τηλεθεάματα επιβεβαιώνουν την ιατρικοποίηση των μηχανισμών της εξουσίας την εμπέδωση των βιολογικών πρακτικών στην πολιτική, τη μεταβολή της εξουσίας σε βιοεξουσία, στην οποία ανήκει το δικαίωμα να αποφασίζει για τη φυσιολογικοποίηση των ατόμων (μέσα από την ολική απαγόρευση του καπνίσματος –την χολέρα του 20^ου αι. ή μέσα από τις τεράστιου εύρους καμπάνιες για την παχυσαρκία –την πανούκλα του 21^ου αι.) ώστε να τους παραχωρείται το δικαίωμα του ζειν. Κι όπως λέει και ο Negri (που όσο να πεις τη βλέπει, εδώ και χρόνια, την ανάλογη τηλεορασούλα του στη φίλη και γείτονα Ιταλία), η βιοεξουσία ρυθμίζει/διευθύνει την ζωή από το εσωτερικό της, παρακολουθώντας την, μεταφράζοντάς την, ομογενοποιώντας την και επαναμορφοποιώντας την για να επιτύχει την παρέμβαση της στο σύνολο του πληθυσμού. Ενός πληθυσμού όπου τα άτομα έχουν απωλέσει τα όρια τους, το σώμα τους εντάσσεται, ταυτίζεται και εμπλέκεται με το σώμα του ετέρου, βρίσκει τη συνέχεια του ανασυντάσσεται και αναγεννάται στη συνάντησή του με την τεχνολογία, και πιστοποιεί την υλικότητά του σε μια υπερβατολογική και ταυτόχρονα φοβική αλληλεπίδραση με το επέκεινα....

Κι έτσι το μόνο που μπορώ να κραυγάσω (και ΔΕΝ αναρωτιέμαι σήμερις, για άλλη μια φορά....) είναι αρκετά πια με όλη αυτή την εικονική πραγματικότητα, όπου θολώνονται τα όρια του σώματος και της τεχνολογίας, αρκετά πια με όλη αυτή τη διαφημιστική μυθολογία, όπου απορρυθμίζονται οι εσωτερικές και εξωτερικές σταθερές και ασάφειες του σώματος, του δικού μου και του άλλου αρκετά πια με όλη αυτή τη μιντιακή απεικόνιση όπου συσκοτίζονται τα όρια ζωής και θανάτου......

... έχω ξοφλήσει...

Έχω μια διάθεση πάντα αρνητική και αποφεύγω να αναφερθώ σε γεγονότα όσο αυτά είναι στην επικαιρότητα. Δεν ξέρω γιατί αλλά νοιώθω μια αμηχανία, παρακολουθώντας την εξέλιξή τους. Διαρκώς έχω την αίσθηση, ότι όποια και να είναι η έκβασή τους πάντα νομιμοποιείται, πάντα είναι το νομοτελειακό και φυσικό τους τέλος. Πάντα νοιώθω πως ό,τι και να πω (είτε επιβεβαιώνεται είτε διαψεύδεται), υπάρχει ένα κενό σκέψης, υπάρχει ένα διαφεύγον νόημα...

Μακρύς πρόλογος, ε? Ναι αλλά απαραίτητος, για να μπορέσω να ξεφουρνίσω τη σοφία μου τώρα που η απεργία πείνας έληξε, τώρα που υπάρχει ένα τέλος (ευτυχώς, ευτυχές) στην κινητοποίηση. Για να μπορέσω να πω αυτό που τριγυρίζει στο νου μου όλες αυτές τις μέρες που εξελίσσεται το δράμα (με την αρχαιοελληνική έννοια της λέξης), για να σταθεί δυνατό να εκφράσω το παράδοξο που εντοπίζω σε όλη την ιστορία:

Οι φυλακισμένοι απείλησαν την πολιτεία με την εξουδετέρωση (ως το σημείο της εξαφάνισης) του σώματος τους, αυτού ακριβώς του σώματος που συνιστά (συμβολικά και πραγματικά) την απειλή για την πολιτεία. Και η Πολιτεία προσπάθησε να συντηρήσει, να επαναφέρει (ακόμη και με τη βία) στην ενάργεια αυτό το σώμα που αψηφά την εξουσία της και που όσο θα υφίσταται θα συνιστά μια απειλή γι αυτήν.

Η προφανής απάντηση είναι ότι η Πολιτεία μεριμνά για τους πολίτες της ανεξάρτητα από την ηθική τους κατάσταση. Η πραγματική (λέω εγώ δανειζόμενη τη λογική και τη φιλοσοφία του σοφού παππού Foucault) είναι ότι ο θάνατός τους σηματοδοτεί τη διαφυγή από την εξουσία της. Το άτομο, ακόμη και με την απλή δήλωση της απόφασής του να περάσει στο επέκεινα και μάλιστα με έναν εκκωφαντικά σιωπηλό τρόπο, υλοποιεί την επαναστατικότερη των πράξεών του και εκφεύγει οριστικά από τις ρυθμίσεις, τους ομαλοποιητικούς κανόνες, την επιτήρηση και την πειθάρχηση της Πολιτείας.

Από τη στιγμή που η νεωτερικότητα μετάθεσε την εξουσία από το σώμα, τη φυσική υπόσταση του ηγεμόνα (L’ état c’est moi – Το κράτος είμαι εγώ), αναγκαστικά μετέθεσε και το σημείο άσκησης αυτής της εξουσίας. Ενώ ο ηγεμόνας ασκούσε την εξουσία του πάνω στη ζωή με την επιβολή του θανάτου, η νεωτερική γραφειοκρατική διακυβέρνηση ασκεί την εξουσία της πάνω στη ζωή φροντίζοντάς την (κοινωνικό κράτος, συστήματα υγείας, εκπαιδευτικοί θεσμοί), ρυθμίζοντάς την (μείωση βρεφικής θνησιμότητας, προσπάθειες αύξησης του προσδόκιμου ορίου επιβίωσης), απλώνοντας όμως έτσι ένα αδιόρατο δίχτυ, επιτηρήσεων, ελέγχων, ρυθμίσεων και περιορισμών (με τις ιδεολογίες για την παχυσαρκία, τις απαγορεύσεις του τσιγάρου –η παλαιότερα του αλκοόλ– με παρεμβατικές καμπάνιες στη σεξουαλική ζωή των ατόμων).

Ο θάνατος από κορυφαία εκδήλωση της εξουσίας, από υπέρτατο σημείο άσκησης της εξουσίας μετατρέπεται στο σημείο που εκφράζεται η αποτυχία της. Κάθε θάνατος, ατύχημα, απώλεια συνιστά το σημείο κακής εφαρμογής των κανόνων της. Ακόμη και η επιβολή της θανατικής ποινής νομιμοποιείται μόνο από την απειλή που συνιστά για τη ζωή των υπολοίπων (των νομοταγών) ο παρεκκλίνων. Το ελάχιστο έγκλημα δεν αφορά μόνο στο πραγματικό θύμα. Ο εγκληματίας συνιστά μια οιονεί απειλή για την ίδια την εξουσία, επιτίθεται σε ολόκληρη την κοινωνία. Ο παραβατικός γίνεται ο κοινός εχθρός, που πρέπει να απομονωθεί και σε ακραίες περιπτώσεις να εκλείψει.

Η επιβολή όμως των ποινών και η εκτέλεσή τους έχει διαφοροποιηθεί ριζικά, τόσο ως προς τη μορφή της όσο και ως προς τη στοχοθεσία της. Από τις δημόσιες σωματικές ποινές και τους θανάτους/θέαμα (από τους ραβδισμούς και τις κρεμάλες στις δημοσιές της Ιγγλετέρας ως τους δημόσιους αποκεφαλισμούς της Γαλλικής επανάστασης), το δημόσιο εξευτελισμό και τον συμβολικό ή πραγματικό ακρωτηριασμό (από το κούρεμα και τη διαπόμπευση των τεντιμπόηδων της δεκαετίας του 1960 –με τον περίφημο νόμο 4000– ως τους δημόσιους ακρωτηριασμούς χεριών στις πλατείες των ισλαμικών χωρών) με στόχο όχι την αναμόρφωση του ενόχου αλλά τον παραδειγματισμό των υπολοίπων, περάσαμε στον εγκλεισμό, την απόσυρση του σώματος του ενόχου από τη δημόσια θέα. Το σώμα που (εν τέλει) τιμωρείται με τον εγκλεισμό δεν είναι πια ένα σώμα, είναι η έδρα του λάθους της ζωής και η τιμωρία, που στόχος της πια είναι να παραδώσει αναμορφωμένο το άτομο, αποκτά ως όριο μόνο το ίδιο το σώμα του.

Αυτή, άρα, η απειλή του θανάτου του κρατουμένου διαπερνά τον τοίχο, που λειτουργώντας απομονωτικά, κρατώντας τους ενόχους εκτός της κοινωνίας των νομοταγών και ταυτόχρονα, περιορίζοντας τη γνώση του έξω κόσμου για τη ζωή κατά την εκτέλεση της ποινής υπενθυμίζει τη δυνατότητα της εξουσίας να τιμωρεί. Η απειλή του εκούσιου θανάτου ακυρώνει το συμβολισμό της φυλακής. Ο κρατούμενος μετατρέπει τον θάνατό του από ιδιωτική μοναχική υπόθεση, σιωπηρά βιωνόμενη, στο τραγικό δημόσιο συμπλήρωμα μιας κοινωνίας του θεάματος. Ο θάνατος δεν είναι απλά η απώλεια ενός ατόμου, γίνεται μια ρωγμή στο κοινωνικό σώμα από το οποίο η εξουσία κινδυνεύει να κατρακυλήσει στο κενό.

Ναι, η Πολιτεία, κατά κάποιον τρόπο υποχώρησε, δεσμεύτηκε να λάβει μέτρα για τη βελτίωση της διαβίωσης κατά την εκτέλεση της ποινής. Ναι η απεργία πείνας σταμάτησε, οι κρατούμενοι δεν κινδυνεύουν από τους εαυτούς τους.

Και έτσι οι τοίχοι μπορούν να ξανακλείσουν πίσω μας, τα κάγκελα να υψωθούν μπροστά τους και η εξουσία να διασφαλίσει τη συνεχιζόμενη επιβολή της

.. παίζοντας καστανιέτες και χορεύοντας...

- έλα, μαμά...
-.....
-Στην Πειραιώς...
-.....
-Σ' ένα πολιτιστικό... κέντρο να το πώ? πολυχώρος να το πώ? ρημάδι να το πω? πάρκινγκ να το ...??
-....
-Τι πα να πει γιατί ρημάδι, ρε μάνα? Κάτι αποθήκες είναι και...
-....
-Ναι το ξέρω ότι πολλές αποθήκες γίνονται πολιστικοί χώροι... αλλά κοιτάζουν να τις σουλουπώσουν, να τους βάλουν κάνα τζά...
-...
-Όχι, και καθόλου ρε μαμά, έχει κάποια τζάμια, αλλά αν βγάλανε λεφτά από τις περυσινές παραστάσεις, θα έπρεπε να βάλουν και τα υπόλ...
-....
- Ήταν σολντ αούτ?????... ΠΟΥ το έμαθες το σολντ άουτ μαμ...
-....
- Όχι μαμά μου, δεν σε σνομπάρω, απλά λέ....
-....
- Τέλος πάντων μαμά, αφού ήταν σολντ αούτ, ένας λόγος παραπάνω να βάλουν κάνα τζάμι να μην ακούγονται και τ' αυτοκίνητα κι οι μηχανές που παρκάρ' ...
-....
-Τι πού παρκάρουν, ρε μαμά? Απ' έξω από τους χώρ...
-....
-Ναι μαμά μου, έχει πολλούς χώρους και τα αυτοκίνητα είναι μέσα εκει πού...
-....
-Ναι μαμά, καλά κάνουν και έχουν πάρκινγκ μέσα, γιατί πού να αφήσουμε τα ρημάδια μας (παρεμπιπτόντως εμείς πήγαμε με τη μηχανή), αλλά αφού όλες οι παραστάσεις δεν κρατούν την ίδια ώρα, καταλαβαίνεις τι γίνεται, όταν οι μισοί φεύγουν και οι άλλοι μισοί προσπαθούν να παρακολ....
-....
-Ναι η δική μας παράσταση τελειώσε. Η Μήδεια του Παπαϊωάννου συνεχ...
-...
-Τι πάει να πει ρε μαμά, γιατί δεν είμαστε στη Μήδεια? δε βρήκαμε εισιτήρ....
-...
-Όχι μαμά μου, δεν είμαι αμελής, σε δυο ώρες είχαν τελειώσ...
-...
-Καλά μαμά μου, θα φροντίσω να τον δούμε ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ τον χειμώνα στο Παλλ...
-...
-Ο Μ? Δίπλα μου είναι, αλλά δε μου μιλάει... Μαμά, νομίζω θα κάνει καιρό να μου μιλήσ...
-...
-Τίποτα δεν του έκανα, ρε μάνα... Απλά, η παράστασ...
-...
-Το Passo D0bl..
-....
-Ναι, ο χορός ... Ναι, αυτός με τις ταυρομαχ....
-...
-Όχι, δεν ήταν ακριβώς χορογραφία, μαμά μου... Κι εγώ έτσι νόμιζα, αλλά τελικά ήταν ένα είδος περφορμ...
-...
-Δεν μπορώ να λέω την περφορμάνς, δρώμενο, ρε μαμά μου φαίνεται γελοί...
-...
-Πόσο κράτησε? Τι να σου πω... λιγότερο από μια ώρ...
-...
-Να πω την αλήθεια, βρε μαμά μου, εγώ δεν το πολυκατάλαβ....
-...
-Όχι, σου λέω, δεν χορεύαν, δεν είχει κάν μουσικ...
-....
-Καλά, όχι και τελείως μούγκα... Ακούγονταν κάτι παράσιτα, κάτι βιομηχανικοί ήχοι, κάτι τύμπαν...
-....
-Αφού σου λέω δεν χορεύαν, βρε μανούλα μου... Δυο μεσήλικες βγήκαν στη σκηνή και...
-...
-Τι σκηνικό? Φαντάσου, το βιβλίο της Καλομοίρας στη Ευροβιζιόνα χωρίς την καρδούλα ανοιγμένο και γεμάτο πηλό σε...
-...
-Όχι και λάσπη, βρε μαμά....Το κάθετο φύλλο του βιβλίου, λευκός πηλός και το οριζόντιο καφ...
-...
-Όχι δεν χορεύαν μεσ στη λάσπη μαμά μου... Σκάβανε και βαράγανε το κάτω φύλλ...
-...
-Όχι με τα χέρια τους μανούλα μου? Κάτι τσάπες είχανε, κάτι ρόπαλα του μπέηζ μπωλ, κάτι κόπανους που κοπανάγαν οι γυναίκες τα ρούχα στις νεροτριβές που είχαμε δεί στο λαογραφικό μουσ...
-....
-Όοοοχι, όχι όλη την ώρα, μετά άρχισαν να δέρνουν το πάνω φύλλο, να το γδέρνουν, να του πετούν κομμάτια από το κάτ....
-...
- Γιατί να σου λέω ψέματα μαμάκα μου, αλήθεια... μετά άρχισαν να βάζουν κάτι γλάστρες, και κάτι κιούπια και κάτι βάζα άψητα, από φρέσκο πήλο, στο κεφάλι τους και να τα χτυπάνε, να τα πλάθουν, να τους ανοίγουν τρύπ...
-...
-όχι μαμά, δεν σε κοροϊδεύω, μετά ο ένας που ήταν ένας ισπανός εικαστικ...
-...
-Δε θυμάμαι, βρε μαμά... Κάτσε να δω το πρόγραμμα... Α, να Miquel Barcelo !
-...
Ήταν κοντός και ο μεγαλύτερος από τους δ...
-....
-Ο άλλος? κάτσε, εδώ το λέει... ήταν ο Josef Nadj, ένας γάλλος χορογράφ...
-...
-Αυτός ήταν ψηλός και αδύνατ..
-...
-Ναι, θα σου πώ, κάτσε!!! Ο εικαστικός άρχισε να βάζει στο κεφάλι του χορογράφου και στα χέρια του, και στην πλάτη του πολλά τέτοια πήλινα άψητα και να τον κοπανάει και να τα πλάθει και ...
-...
-Ναι, βρε μαμά μου, αλήθεια σου λέω... Και μετά τον κόλησε πάνω στον λευκό πηλό και πήρε και έβαφε λευκό όλο το σκηνικό και τον χορογράφο μαζί με ένα σωλήνα πίεσης (νομίζω ότι έτσι μου το είπε ο Μ, που κόντευε να πνιγεί από τα γέλια δίπλα μου και με έκανε και ρεζίλ...
-...
-Καλά, ομολογώ κι εγώ γέλαγα, αλλά πιο διακριτικά και κάτι κορίτσια δυο τρεις σειρές πίσω από εμας και κάτι διάσπαρτοι σε όλο το θεατράκι, αλλά μια κυρία τα αγριοκοίταξε και τους έκανε παρατηρ...
-...
-Τι πα να πει ρε μάνα, σιγά μην της χάλασαν τη μυσταγωγία? Αφού της άρεσ...
-...
-Σε πληροφορώ ότι τους αποθέωσαν στο τέλ...
-...
-Βεβαίως και το κατάλαβαν ρε μάνα, ήθελαν να δείξουν πώς είναι να είσαι μέρος του εικαστικού συμβάντ...
-...
-Να σου πώ, την αλήθεια, από κάποιο σημείο και πέρα το νόημα γίνεται αντιληπτό, απλά δεν ήταν αυτό που περιμέναμ...
-...
-Όχι δεν το διάλεξε ο Μ... εγώ το διάλ...
-...
-Ναι μαμά μου, το ξερω ότι εγώ διάλεξα και την παράσταση που ο Ορφέας και η Ευρυδίκη διαδραματιζόταν στο νεκροτομ...
-...
-Ναι μαμά μου, εγώ διάλεξα και την άλλη που ο Ναμπούκο διεξαγόταν στο Άουσβ...
-...
-Εντάξει μαμά, εγώ φταίω, που τον είχα πάει και σ' εκείνο το κουκλόσπιτο του Ιμπσεν, που αντί να φύγει η Νόρα σκοτώνει τον αντρ...
-...
-ΠΟΥ στην ευχή θυμήθηκες και την Αντιγόνη με τη Βουγιουκλάκη? Δεν έφταιγα εγώ τότε, απλά εκείνο το Σ/Κ είχε ρεπ...
-....
-Ε, εντάξει! και ο Κιμούλης Οιδίποδας με τη Γαληνέα Ιοκάστη ήταν ένα λάθ...
-...
-Τι θες να πεις, μαμά, καλύτερα να είχα πάει στην Κάιλι με εκείνον τον φίλο μου απ' τη Θεσσαλονίκη? ΠΟΥ ΤΗΝ ΞΕΡΕΙΣ ΕΣΥ ΤΗΝ ΚΑΪΛΙ ΜΑΜΆ?????

...περνά ο στρατός της Ελλάδος φρουρός....

"Κάθε παρέλαση είναι ένα δημόσια εκτεθειμένο ψέμα" είπεν ο σοφός παππούς Έκο. Ένα σωματικά δομημένο ψέμα, έμφορτο με εθνικιστικές συμπαραδηλώσεις επιθετικότητας και απόλυτα συνδεδεμένο με ιδεολογίες σωματικής πειθάρχησης, πνευματικής υποταγής και στρατιωτικής ετοιμότητας.

Το θυμήθηκα αφού ήρθε πάλι ο καιρός της παρελάσεως (ο εφιάλτης στο δρόμο με τα δίευρα...) και η εμμονή σε αυτήν της ελληνικής (ομού μετά τινών ανατολικασιαστικών δικτατοριών) πολιτείας και κοινωνίας (ειδικά στις μαθητικές). Άλλη μια απόδειξη (για μένα) της υλικής πραγματικότητας που συνιστούν η πολιτική και η ιδεολογία και (καθώς, εδώ και πολλά χρόνια μάς έχει τελειώσει η παραδοσιακή καρτεσιανή διχοτομική προσέγγιση πνεύματος/σώματος) της αποδοχή; της σωματικοποιημένης έννοιας του ανθρώπινου όντος, ότι δλδ το άτομο είναι τα βιολογικά όρια του σώματος του, αφού (πολύ σχηματικά) χωρίς αυτό δεν υπάρχει (η σκέψη) το έξω από αυτό. {Ο εγκεφαλικός θάνατος -θάνατος της (έδρας της) σκέψης επέρχεται πριν ακόμα και τον καρδιακό θάνατο, ενώ το ζήτημα της (ύπαρξης ή ανυπαρξίας της αθάνατης) ψυχής άπτεται του πεδίου της παραψυχολογίας (ει μη και της θρησκειολογίας, ετέρου παράγοντα του μεταφυσικού) οπότε δεν αναιρεί το παραπάνω. (μιλάμε έχω αρχίσει να βάζω παρενθέσεις στις παρενθέσεις... Η κατάστασή μου επιδεινώνεται....)}. Άρα οι λειτουργίες (και οι χρήσεις) του σώματος (όπως η παρέλαση) σε ένα κοινωνικά δομημένο περιβάλλον, καταδεικνύουν τη σημασία του, ως παράγοντα στις λειτουργίες της αμοιβαιότητας και της ανταλλαγής ανάμεσα στα άτομα, και αποκαλύπτουν τις διασυνδέσεις ανάμεσα στη διαμόρφωση του σώματος και τη δόμηση του κράτους, στη νοηματοδότηση του σώματος και τις ιδεολογίες της εξουσίας (στις θεσμικά ιεραρχημένες αλλά και στις οριζόντια διαχεόμενες μορφές της).
Οι πρώτες διαφοροποιημένες από το καρτεσιανό μοντέλο αναφορές στην έννοια του σώματος παρατηρούνται στη νεωτερική κοινωνία στα τέλη του 18ου και τις αρχές του 19ου αι. Την περίοδο που μεταβάλλεται ο γεωπολιτικός και κοινωνικός χάρτη της Ευρώπης, λόγω των ναπολεόντειων πολέμων και της βιομηχανικής επανάστασης. Η οικονομική σημασία του σώματος, στην αλυσίδα παραγωγής, αλλά και η χρησιμότητα του για την κυριάρχηση πάνω σε άλλες πληθυσμιακές και εθνικές ομάδες, οδήγησε στην ανάπτυξη ενός διαφοροποιημένου λόγου (διάβαζε ιδεολογία) σώματος, πνευματικής και σωματικής υγείας, και φυσικής άσκησης. Έτσι, ανατίθεται (ή αναλαμβάνει, η σχέση δεν είναι τόσο ντετερμινιστική όσο ακούγεται, αλλά φυσικά ούτε τόσο συμπτωματική και αθώα...) η διάδοση του αθλητισμού και της Φ.Α., στη δημόσια εκπαίδευση, έναν από τους θεσμούς που συνέβαλε και στην εγκαθίδρυση των εθνικών κρατών.
Σε ένα παράλληλο χρονικά (και νοηματικά) επίπεδο, αν διαβάσουμε προσεκτικά τους λόγους του Κουμπερτέν (εις την αλλοδαπήν), του Βικέλα (εις τα καθ' ημάς) ή των τεχνοκρατών του αθλητισμού (σήμερα), θα διακρίνουμε το υπονοούμενο (και λιγότερο υπονοούμενο) ότι κάθε αθλητικό (σωματικό) επίτευγμα είναι απόδειξη πως έχει προοδεύσει η ίδια η ανθρωπότητα, τόσο ως προς τη σωματική κατάσταση συνολικά των ατόμων, αλλά, κυρίως (πέφτοντας στην ύπουλη παγίδα ότι αφού κάθε επιτυχία, επιτυγχάνεται μέσω της θεϊκής επιθυμιάς τότε η νίκη αποκτά μια ηθική πλευρά- εφόσον -ελέω- δεν μπορεί να αποδοθεί στους αήθεις), ως προς το ήθος (να μην ξαναναφέρω ως χαρακτηριστική την αντιμετώπιση των ατόμων με "προβλήματα βάρους", ως παρεκκλίνοντων όχι απλά του σωματικά φυσιολογικού, αλλά του πνευματικά, συναισθηματικά και ψυχολογικά "κανονικού"). Ένα ήθος που αξίζει την επιβράβευση (μετάλιο), αλλά και υποχρεούται στην επίδειξη (παρέλαση πριν την έναρξη των αγώνων, και μετά από αυτούς) επιβεβαίωση της ανωτερότητας του έθνους (αφού γέννησε τον) νικητή.
Έτσι, λοιπόν ήταν (είναι) επόμενη η σύνδεση της προόδου του έθνους, έμμεσα (ή λιγότερο έμμεσα), με την καλή φυσική κατάσταση, την υγεία και τη δύναμη των πολιτών και από εκεί (ο εκφυλισμός) σε αυτό που ο σεβάσμιος αθλοερευνητής ο Alter ονομάζει σωματικό εθνικισμό. Συνεπαγωγικά, λοιπόν (μιλάμε μέσα στον ντετερμινισμό είμαι σήμερα) τα μέσα του 19ου αι. δημιουργούν της κατάλληλες συνθήκες ένταξης της Φυσικής Αγωγής (τότε Γυμναστικής ή Σωματικής Αγωγής) στην εκπαίδευση (για τη δημιουργία του ικανού προς εργασιακή απόδοση και επίτευξη των ιμπεριαλιστικών στόχων ατόμου, μέσω του ελέγχου και την πειθάρχηση του σώματος) με συστήματα μαζικής γύμνασης με μιλιταριστικό σχεδιασμό, όπως το γερμανικό, το οποίο συνίστατο στην άσκηση σε πυκνές παρατάξεις, με δοσμένες ομαδικές εντολές, με απόλυτο συγχρονισμό, τη χρήση πολεμικών οργάνων, ακόμη και την εξάσκηση σε πρακτικές πολέμου. Είναι επίσης η εποχή όπου προκύπτουν οι πρώτες (στρατιωτικές) παρελάσεις ως εκφοβιστικές εκ(και συμπαρά- μη σου πω)δηλώσεις αποφασιστικότητας και (εργασιακής και μιλιταριστικά ερμηνευμένης) επιθετικότητας, επίγονοι των ρωμαϊκών θριάμβων, όπου ο νικητής τροπαιοφόρος στρατηγός παρήλαυνε με το στρατό του στους δρόμους της πόλης (πιστοποιώντας την κατοχή της από αυτόν, άρα και την υποχρέωση των κατοίκων της να του προσφέρουν τις προσόδους τους) περιφέροντας μαζί σιδηροδέσμιους τους ηττημένους (πιστοποιώντας έτσι την κατωτερότητά τους άρα και τον λόγο για τον οποίο έχασαν -τη δυνατότητα- της ελευθερίας και των προσόδων τους...).
Αλλά εκεί που η παρέλαση (και το περίφημο βάδισμα της χήνας) βρήκε τη χαρά της ήταν η επιβολή των φασιστικών (όλων των χρωμάτων, καθότι μόλις μου ήρθε στο νου και η Κόκκινη Πλατεία με τους κομμισάριους της να περνούν καμαρωτοί με γόνατο τεντωμένο και κουντεπιέ στητό, μπροστά από τον Στάλιν, στον Χρουτσόφ, τον Μπρέζνιεφ κ.ο.κ...) και εθνικοσοσιαλιστικών κομμάτων στην Ευρώπη που απέβλεπαν στη δημιουργία του πνευματικά, σωματικά και ηθικά «χαλύβδινου ανθρώπου», στην υπηρεσία του αρχηγού και του κράτους, και πρέσβευαν τη διαμόρφωση του πολεμικά πρόθυμου υποκειμένου, του στρατιωτικά έτοιμου σώματος...
Στην Έλλάδα, η διδασκαλία της Φυσικής Αγωγής (η μάνα της παρέλασης, ενώ και η παρέλαση σε μια κυκλικά ανατροφοδοτούμενη σχέση παράγει τη Φυσική Αγωγή) ανατίθεται αρχικά σε στρατιωτικούς (καθηγητές εκπαιδεύονται πολύ αργότερα και πάντα η εκπαίδευσή τους γίνεται μέσα σε μιλιταριστικά πλαίσια και συμφραζόμενα) και μάλιστα εκτός του σχολικού ωραρίου. Αποκτά έτσι μια λειτουργία επέκτασης του σχολικού χρόνου, σε μια γενικευμένη προσπάθεια υπόρρητου ελέγχου των σωμάτων των μαθητών, τονίζοντας τη συμπληρωματική προς την εκπαίδευση (η οποία -στη θεσμική της έκφραση το σχολείο- με μια σειρά μηχανισμών χώρου -όπως η στενότητα των διαδρόμων στην τάξη, η τοποθέτηση της έδρας ψηλότερα από τα θρανία, οργάνων -όπως τα θρανία, ειδικά τα παλαιότερα, ένα μέγεθος από την πρώτη μέχρι την τελευταία τάξη του σχολείου που υποχρεώνει τα παιδιά σε μια αφύσικα καμπουριασμένη ή τεντωμένη στάση, μεθόδους και τεχνικές -όπως η Φ.Α., η σωματική τιμωρία, ή η παρέλαση- τυποποιεί και κανονικοποιεί τα παιδιά διασφαλίζοντας την υποταγή των σωμάτων και των δυνάμεών τους) λειτουργία της, όσον αφορά στην πειθάρχηση των μαθητών αλλά και στην ελεγχόμενη ανάπτυξη της επιθετικότητάς τους (όπως λέει και ο σοφός αθλοκοινωνιολόγοθεωρητικός Dunning), ώστε μελλοντικά να λειτουργήσουν ως υπερασπιστές του κράτους. Κι εκεί στη δεκαετία του τριάντα, με την άνοδο του Μεταξά στην εξουσία... η Σωματική Αγωγή γεννά την μαθητική παρέλαση ώς απόδειξη αυτής της υπερασπιστικής δεινότητας, αυτής της πολεμικής ετοιμότητας, αυτής της ομόθυμης υποταγής στον άριστο. Οι κυβερνήσεις που ακολούθησαν τη διατήρησαν αποζητώντας την ιδεολογική και κοινωνική ενσωμάτωση μιας μαθητικής νεότητας που προερχόταν από τα παιδιά του πολέμου και της εμφύλιας σύγκρουσης, η χούντα των συνταγματαρχών τη διατράνωσε και τη συμπλήρωσε με γιορτές τύπου "Ελληνική αρετή".... και δε γλιτώσαμε από δαύτη ποτέ....
72 χρόνια αργότερα εξακολουθούμε να επιδεικνύουμε (μέσα από) τη σωματική ρώμη των παιδιών μας την πνευματική τους ενάργεια, να αποδεικνύουμε (μέσα από) τον συγχρονισμό στο βήμα τους την πειθάρχησή τους στον φορέα της αλήθειας, να αναδεικνύουμε (μέσα από) την τιμητική περιφορά των λαβάρων την ετοιμότητά τους να πολεμήσουν κάθε (πραγματικό και προπάντων) φαντασιακό εχθρό.
Ωστόσο, αναρωτιέμαι....
Είναι σκόπιμο να συζητιούνται θέσεις για την κατάργηση των παρελάσεων, όταν ακόμα μέσα από συλλαλητήρια (με εθνοκεντρικές ομιλίες και πολιτειοφοβικές αγορεύσεις) για το όνομα της όμορης χώρας, που είναι αμφίβολο αν θα υπάρχει σε 15 χρόνια, μέσα από προσκυνήματα εικόνων ειδικά φερμένων (για την ενίσχυση του θρησκευτικού αισθήματος του λαού) από ιερά βουνά και λαγκάδια αποδεικνύουμε ότι ο χρόνος μας παραμένει παγιδευμένος σε μια προνεωτερικότητα?
Μήπως γίνονται γραφικοί όσοι θεωρούν ότι ήρθε ο καιρός διαφοροποίησης των πανηγυρισμών για την εθνική παλιγγενεσία, όταν ακόμα μέσα από σταυροφορίες (με ανοικείες επιθέσεις και αμφισβητήσεις της ιθαγένειάς τους και λοιδώρησης) για την απόσυρση (ει μη και καύση) ενός βιβλίου, όταν με την περιφορά ιερών λαβάρων (ώστε η εθνεγερσία -σοφά αποκομμένη από την κοινωνική της διάσταση- να εγείρει συνδέσεις και συνειρμούς) για την εμπέδωση του δικαιώματος της θρησκείας να παρεμβαίνει στη λειτουργία της πολιτείας (όσον αφορά ατον καθορισμό της ταυτοτήτας των πολιτών) καταδεικνύεται ο προ-αστικός χαρακτήρας της ελληνικής πολιτείας?
Μήπως είναι ανοησία να αμφισβητείται η συμβολή των παρελάσεων στην υγιή ανάπτυξη των προσωπικοτήτων των μαθητών/τριών, όταν μέσα από τα καναλοπαράθυρα (που βρίσκουν θέμα στις χαλεπές -ειδησεογραφικά- μέρες των αργιών), για τις φουστίτσες των μαθητριών και τα αθλητικά των μαθητών, όταν μέσα από τους καυγάδες (των ίδιων εκείνων ελλήνων γονιών, που βρήκαν τον Πικάσσο τολμηρό και το "Λεωφορείον ο πόθος" ανήθικο) για την ελληνικότητα των σημαιοφόρων αναδεικνύεται η υπόρρητη συντηρητικότητα και η ξενοφοβία της ελληνικής κοινωνίας?
Βρε μήπως το παρακάνω με τις αναρωτήσεις μου και εκνευριστεί ο Ζουράρις και οι συν αυτώ?

... ο φόβος του τερματοφύλακα πριν το πέναλτι...

«Αθλητισμός είναι η θεληματική και συνήθης καλλιέργεια της εντατικής μυϊκής προσπάθειας, η οποία στηρίζεται στην επιθυμία της προόδου και που ημπορεί να φθάσει μέχρι τον κίνδυνο» (Βαρώνος -σιγά-τη-μούρη-de Coubertin)
«Αθλητισμός είναι ένας επαναλαμβανόμενος, ρυθμιζόμενος, φυσικός ανταγωνισμός που παράγει έναν αδιαμφισβήτητο νικητή» (Bell, 1987)

Διαπνέεται ο αθλητισμός από ανιδιοτέλεια? Υπάρχει το αθλητικό ιδεώδες (υγεία, άμιλλα, καλή φυσική κατάσταση και σωματική βελτίωση, προσωπική ικανοποίηση)? Ποιος έδωσε αυτόν τον ορισμό του αθλητικού ιδεώδους???

Δίνω μόνο δυο ορισμούς του αθλητισμού όπως δημοσιοποιούνται στο Αθλητικό Μανιφέστο, μόνο για λόγους οικονομίας χώρου και όχι γιατί με βολεύουν. Όσους και να αναφέρω θα συγκλίνουν στην άποψη πως ο αθλητισμός πρώτα απ’ όλα είναι ένας ανταγωνισμός. (εξ’ άλλου άθλον σημαίνει βραβείο, άρα αθλητής αυτό που αγωνίζεται για το βραβείο). Ο αθλητισμός, είτε είναι μαζικός και λαϊκός, είτε είναι μαθητικός (να δείτε γονείς να ωρύονται για (και μαζί με) τα καμάρια τους σε σχολικούς αγώνες.... να σας φύγει το κεφάλι!) ταυτίζεται με τον «αγώνα», δεν έχει νόημα χωρίς τη νίκη και την επιβράβευση. Κι αυτό ΔΕΝ είναι απαραίτητα κακό...

Οι ανθρωπολογικές και ιστορικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα αθλητικά γεγονότα, κατά κύριο λόγο, ξεκίνησαν ως αναπαραστάσεις συγκρούσεων και συνδέονταν με θρησκευτικές τελετές σε όλες τις πρωτόγονες κοινωνίες. Η ερμηνεία που δίνεται συνήθως, είναι ότι η αθλητική δραστηριότητα είχε θεραπευτικές ιδιότητες εκτόνωσης από την ένταση και την (μη γελιόμαστε εξ' άλλου, εγγενή στην ανθρώπινη φύση) επιθετικότητα ειδικά κατά τα πρώτα στάδια της κοινωνικοποίησης του ανθρώπου. Με λίγα λόγια οι αθλητικές εκδηλώσεις δεν ήταν παρα η μετεξέλιξη των φυσικών συγκρούσεων σε συμβολικές αντιπαραθέσεις και του φυσικού θανάτου του αντιπάλου στον συμβολικό θάνατο του ηττημένου. Στο δίλημμα, αθλητισμός ή πόλεμος οι άνθρωποι προτιμησαν τον πρώτο, φυσικά διαποτισμένο με τα χαρακτηριστικά του δεύτερου και ουχί με τις άμιλες και κατοπινές (συνήθως αστικές και θεολογικά προερχόμενες) σαχλαμάρες. Και μη μου πεί κανείς ότι από τότε εκπολιτιστήκαμε, γιατί θα τον παραπέμψω στον William Golding (και το πολλλλλυαγαπημένο μου, αριστουργηματικό "Lord of the flies") αλλά και στον διανοητή George Steiner οι οποίοι καταδεικνύουν ότι ο πολιτισμός δεν είναι παρα μια πολύυυυυυυ λεπτή φλύδα, που με το παραμικρό σκίζεται και φανερώνει την άγρια υφή της ζωώδους φύσης μας, μια πολύ λεπτή κρούστα στον κρατήρα ενός ηφαιστείου, που με το ζόρι συγκρατεί μια λάβα βαρβαρότητας...

Περιορίζεται η φυσική συμμετοχή των πολιτών εξαιτίας της παρακολούθησης των αγώνων?
Μετατρέπονται οι πολίτες σε παθητικούς δέκτες?

Η κάθαρση φυσικά που παρέχει ο αθλητισμός δεν είναι μια ιδιωτική υπόθεση, δεν αφορά μόνο τους εμπλεκόμενους, αφορά σε όλους τους συμμετέχοντες στην κοινωνική ομάδα. Γίνεται για χάρη και μπροστά σε κάποιον θεατή, ο οποίος όχι μόνο δεν περιορίζεται σε παθητική παρακολούθηση αλλά στην ουσία συμβάλλει ενεργά στην απόφαση του αθλητή για άθληση και στη συμμετοχή του σε (αντ)αγωνίσματα σύμφωνα με τον Σταμίρη. Έτσι, προτού βιαστούμε να αναγάγουμε τον θεατή σε παθητικό δέκτη, ας σκεφτούμε ότι οι φίλαθλοι, από τις πρωτόγονες κοινωνίες ως σήμερα, δημιουργούν και μοιράζονται με τους συμμετέχοντες τον αγώνα, το illusio του αγώνα και βιώνουν την εμπειρία του αθλητισμού μέσω του σώματος του αθλητή. Παίζουν το παιχνίδι μέσα από τη δραστηριότητα του αθλητή και υποτάσσονται στους κανόνες μέσω της πειθάρχησης του αθλητή στους κανόνες του παιχνιδιού που αποδέχονται αμφότεροι. Σύμφωνα με τη θεωρία του Bourdieu, βλέποντας τον «άλλο» να πράττει ή ακούγοντας την ιστορία της πράξης του – στη μετάδοση ένός αθλητικού γεγονότος από τα Μ.Μ.Ε. – ο «εαυτός» ζει δια αντιπροσώπου την εμπειρία κάνοντας τον άλλο ένα μέρος του σε μια στιγμή ταυτοποίησης που μετατρέπει το εγώ στην εικονική δομή του. Το αθλητικό θέαμα συνδέει το σώμα του θεατή με το σώμα του αθλητή, επανασυνδέει το θεατή με τον αθλητισμό, αναδεικνύοντας τη συμβολή του στην πολιτισμική διαδικασία.

Και τα έκτροπα? ο χουλιγκανισμός? η χυδαιολογία?

Η ταύτιση του οπαδού με τον παίκτη οδηγεί σε αυξημένο συμβολικό ανταγωνιστικό λόγο. Ο παίκτης προστατεύει τα συμφέροντα του οπαδού μέσα στον αγωνιστικό χώρο. Και ο οπαδός όμως προστατεύει τα συμφέροντα της ομάδας του στις κερκίδες κάνοντας τη σύγκρουση και εκτός αγωνιστικού χώρου αναπόφευκτη, γιατί ενώ το σώμα του αθλητή αποτινάσει την εξουσία (της πειθάρχησης στους κανόνες και στη (δια)μόρφωση του σώματος από την προπόνηση) που εγκαθίσταται πάνω του μέσα από τη συμμετοχή στο παιχνίδι, το σώμα του φιλάθλου δε βρίσκει τρόπους να απαλλαγεί από αυτή την εξουσία. Ένας αγώνας είναι εκδήλωση μιας μεγάλης φυσικής και ψυχικής ενέργειας. Η δημιουργία της εικόνας είναι πολύ ισχυρή. Δημιουργείται έτσι η αντίφαση με το ότι ο θεατής πρέπει να μείνει μόνο θεατής. Η άσκηση στο έπακρο των δυνατοτήτων του σώματος των αθλητών, δημιουργεί στους θεατές-φιλάθλους την αίσθηση ότι τους αφαιρείται κάτι από το σώμα τους. Έτσι οι φίλαθλοι (στην πλειοψηφία τους νέοι στα πρώτα στάδια κοινωνικοποίησης του σώματός του) το διεκδικούν πίσω με την άσκηση βίας. Μια βία που δεν είναι εγγενής στον αθλητισμό αλλά αποτελεί συνήθως

• έκφραση τοπικιστικών, εθνοτικών ή θρησκευτικών διαφορών (Στις 8 και 23 Ιουνίου του 1969 δυο ποδοσφαιρικοί αγώνες για την πρόκριση στο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου ανάμεσα στις εθνικές ομάδες της Ονδούρας και του Ελ Σαλβαδόρ, κατέληξαν σε ένοπλη σύρραξη ανάμεσα στις δυο χώρες τον επόμενο μήνα για συνοριακές διαφορές. Η σύρραξη αυτή έμελλε να μείνει στην ιστορία ως «ο πόλεμος του ποδοσφαίρου». Το 1971, στη Σκοτία, οι οπαδοί της καθολικής Celtic και της προτεσταντικής Rangers συγκρούστηκαν μετά τη λήξη του μεταξύ τους αγώνα με αποτέλεσμα 66 νεκρούς),
  
• αντίδραση οπαδών που ανήκουν σε ομάδες πληθυσμού με υψηλά ποσοστά ανεργίας και αλκοολισμού, (χαρακτηριστικό παράδειγμα οι οπαδοί των βρετανικών ομάδων), όπου η ταύτιση με την επιβολή μέσα στον αγωνιστικό χώρο είναι η εξωτερίκευση συσσωρευμένης εχθρότητας, η άρνηση της περιθωριοποίησης, η ύστατη προσπάθεια επιβολής στο κοινωνικό περιβάλλον. Τα επεισόδια είναι συνήθως ίδιας έκτασης στην ήττα, όπου αισθάνονται ότι, μέσα στον αγωνιστικό χώρο αυτή τη φορά, κάποιος τους αποστέρησε την ευκαιρία για μια διέξοδο και στη νίκη όπου με τη διεξαγωγή επεισοδίων δηλώνουν ότι ήταν συμμέτοχοι στην κατακυρίευση και κατίσχυση επί του αντιπάλου, την οποία συνεχίζουν και επεκτείνουν εκτός του γηπέδου.
• διέξοδο των ιδιαίτερα φτωχών κοινωνικών ομάδων και χώρων, με υψηλά επίπεδα αναλφαβητισμού, ιδιαίτερα πληττόμενοι από την περιθωριοποίηση. Για αυτούς η νίκη είναι αυτό που θα τους κάνει υπερήφανους, θα τους κάνει να ξεχωρίζουν από τους άλλους, θα καταγράψει την επιβολή τους πάνω στον ισχυρότερο και πλουσιότερο αντίπαλο. Η ήττα είναι άλλη μια απόδειξη της συμπαιγνίας των κέντρων διαφθοράς εναντίον τους, η απόδειξη ότι ο θεός απόστρεψε τα μάτια του από πάνω τους.

Το ποδόσφαιρο εμπεριέχει (συμπτωματικά και όχι εγγενώς) τη βία, όπως και κάθε άθλημα ανταγωνιστικής μορφής. Οι αθλητικές συναντήσεις είναι η ευκαιρία για τις μάζες να διακηρύξουν τη συλλογική τους ταυτότητα και την απόρριψη του διαφορετικού, επιτρέποντας (αλλά όχι δημιουργώντας) την εμφάνιση λανθανόντων φαινομένων ξενοφοβίας, ρατσισμού, σεξισμού, των κοινωνιών. Ο αθλητικός αγώνας ανάγεται στο συμβολικό επίπεδο της υπεράσπισης της υπόστασης του οπαδού. Η ήττα φέρνει ξεσπάσματα λύπης ή εμπάθειας, δημιουργεί εχθρούς στο χώρο του φαντασιακού. Πάντα υπήρχε η βία. Η συμβολική απόσταση του πετροπόλεμου της γειτονιάς, των φωτιών στα γήπεδα των αντιπάλων, από τα σημερινά θύματα είναι πολύ μικρή.

Και οι δυνατότητες για ξέπλυμα χρήματος? για χρήση αναβολικών? η εξυπηρέτηση των συμφερόντων των εταιρειών και των καπιταλιστών?

Ο αθλητισμός με όλες τις μορφές και εκδηλώσεις του, είναι τμήμα της κοινωνίας, είναι ένα από τα συστατικά της στοιχεία. Είναι απεικόνιση των δομών της, εμπεριέχει στο πλαίσιό του όλα τα χαρακτηριστικά της και φροντίζει ώστε, με την υποταγή τους στο illusio του παιχνιδιού, παίκτες και οπαδοί να τα ενσωματώνουν, να τα ενστερνίζονται. Ο φίλαθλος ενσωματώνει μέσα από την εικόνα και το λόγο το μήνυμα που μεταδίδει ο αθλητής και το οποίο σήμερα δεν είναι παρά το μήνυμα της καπιταλιστικής λογικής. Δεν συμβαίνουν ούτε μεγαλύτερα ούτε μικρότερα οικονομικά σκάνδαλα στον αθλητισμό απ' ότι αλλου. Ξεπλένεται πολύ λιγότερο χρήμα στον αθλητισμό απ' ότι ας πούμε στο χρηματιστήριο. Δεν κυκλοφορούν περισσότερες ουσίες (φυσικά ούτε λιγότερες) απ' ότι σε άλλους χώρους υποχρεωτικής αριστείας (Στο Χάρβαρντ μόνο σε μια χρονιά, το 2002, οι φοιτητές που παραδέχτηκαν ότι κατέφευγαν σε ουσίες για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους ξεπερνούσε το 22%!!!). Ο αθλητισμός είναι ένα μέσο συμβολικής αναπαράστασης και όπως οι περισσότερες κοινωνικές δραστηριότητες δεν αποβλέπει σε κάποια ριζοσπαστική αλλαγή. Αντίθετα επενεργεί θετικά στην παγίωση των κοινωνικών δομών.

Αυτό είναι το ποστ που θα μισήσει ο Ίνδικτος και η Just me, καθώς είναι γεμάτο αναφορές και παραπομπές, αλλά παραδεχτείτε ότι εγώ δεν έφταιγα... Ένα πανηγυρικό ποστ για την ομάδα μου πήγα να βάλω (η οποία παρεμπιπτόντως ξανανίκησε -όχι παίζουμε!!) και βρέθηκα να αθλητικοκοινωνιολογώ (τραβάτε με κι ας κλαίω...) και πλησιάζουν κι οι γιορτές και μ' αυτά κι μ' αυτά δε μ' αφήνετε να πάθω την χριστουγενοεορτοκαταναλωτική καταθλιψή μου...

Extra large κι ακόμη παραπάνω....

Λοιπόν, κατά τις 3 το μεσημεράκι, μπήκα να φάω το σαντουιτσάκι μου, ήσυχα ήσυχα σε ένα από αυτά τα μεταμοντέρνα του κέντρου όπου στις γιγαντοοθόνες (όσο πιο μοδάτο το μαγαζί τόσο πιο τεράστια η γιγαντοοθόνη) περνούν διάφορες εικόνες από ψηφιακά και δορυφορικά κανάλια και από τα στερεοφωνικά του μαγαζιού (όσο πιο μοδάτο τόσο πιο εξελιγμένο το ηχοσύστημα, και τόσο πιο δυνατό) ακούγεται αυτή η (και καλά) mainstream μουσική, η οποία επιπλέον είναι παντελώς (αλλά μιλάμε, παντελώς) άσχετη με την εικόνα (σχετικοάσχετο, που λέει και η Κερασιά, ποια ακριβώς η λογική αυτής της πρακτικής?). Και εκεί που είμαι με τον οδόντα στο μαρούλι και την μοτσαρέλα (έχω περάσει το πάνω ψωμάκι και ετοιμάζομαι να διαπεράσω και το έτερο), τσούπ, στην γιγαντοοθόνη περνάνε σκηνές από το ένα reality που λέγεται "extra large", απ' ότι με πληροφόρησε η πάντοτε (μιλάμε αυτό δεν το χωνεύω καθόλου... το ίδιο διαβάζουμε, το ίδιο δουλεύουμε - κι εγώ έχω και παιδί που όσο να πεις μια ενημέρωση περί του trash, την έχω από πρώτο χέρι - πώς διάλο γίνεται και αυτή προφταίνει και είναι?) ενήμερη για τα πάντα φίλη μου και όπου κάποιοι υπέρβαροι θα περπατήσουν από την Πρέβεζα στο Βόλο (ή τέλος πάντων μια τέτοια απόσταση). Άναυδη, έμεινα να κοιτώ μια κυρία, που (δε βοηθούσε και η άσχετη μουσική από πίσω, δεν άκουγα και σχεδόν τίποτα) νομίζω εγκατέλειψε την προσπάθεια και προσπαθούσε να δικαιολογήσει ακριβώς αυτή την εγκατάλειψη σε όλους τους συντελεστές (και κατ' επέκταση και στους θεατές) που την αντιμετώπιζαν περίπου ως ρίψασπι!

Κι εκεί, με την Corona στο χέρι, η όλη σύλληψη του reality (μέσα από μια φοβερά στοχευμένη σκηνοθεσία και μια σοφή εικονοληψία, όπου τα ζουμ στα αλλοιωμένα από την προσπάθεια πρόσωπα των συμμετεχόντων και τα ταλαιπωρημένα σωματά τους, υποστηριζόμενα από μπαστούνια, εναλλάσονται με εικόνες βουκολικής ομορφιάς και gros plans στα επικριτικά πρόσωπα, των επαγγελματιών της υγείας - γυμναστές, γιατροί, διαιτολόγοι και λοιποί συγγενείς και φίλοι- αλλά και των ίδιων των συμπερπατούντων) με τρόμαξε.... Όλη η συζήτηση, η οποία περιστρεφόταν γύρω από το πόσο είχε προσπαθήσει η γυναίκα που εγκατέλειπε, πόσο είχε επιβληθεί στον εαυτό της και πόσο είχε ξεπεράσει τα όρια της, με φούντωσε... Αυτή η εικονογράφηση και η μυθοπλασία, μέσα από τη δημιουργία μιας ομάδας υπέρβαρων ατόμων, δομούσε την κοινότητα των υπέρβαρων, της απέδιδε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και μια διακριτή ταυτότητα. Σε αυτό το reality show δομείτο μια κοινότητα διαφοροποιημένη από την κοινότητα των ατόμων με φυσιολογικό(?) βάρος, μια κοινότητα της οποίας τα άτομα χαρακτηρίζονται (τουλάχιστον) ως ελειμματικά...

Γυρνώντας σπίτι, έβαλα στο γουγλοψαχτήρι τη λέξη παχυσαρκία... Βγάζει 161.000 αποτελέσματα!!! και στη λέξη obesity 30.800.000 αποτελέσματαααααα!! Η παχυσαρκία, έχει μετατραπεί σε ασθένεια. Είναι η πανδημία της εποχής (χειρότερη από την πανούκλα, αλλά ίσως λίγο καλύτερη από τη χολέρα), Οι δε (δυο όροι που, παρ' ότι σημαίνουν εντελώς διαφορετικό πράγμα χρησιμοποιούνται εν αλλάξ σε πείσμα κάθε επιστημονικής αλήθειας) υπέρβαροι (αυτοί/ες που έχουν βάρος πάνω από ένα δοσμένο - αυθαίρετα- όριο) ή παχύσαρκοι (όσοι έχουν υπερβολικό ποσοστό λίπους σε σχέση με τη μάζα του σώματός τους) οι αρνητικοί πρωταγωνιστές της (ένα είδος λεπρών, που πρέπει να απομακρυνθούν από το οπτικό μας πεδίο, κλεινόμενοι σε ινστιτούτα αδυνατίσματος, όπου θα μαστιγώνονται ωσότου ξαναγίνει δυνατή η ένταξή τους στην κοινωνία των κανονικών).

Και τελικά, συγγνώμη δλδ, που ρωτάω (μαζί με τον κ. Kirk εδώ), ποιο ακριβώς είναι το ζήτημα της παχυσαρκίας? Πόσο πραγματικό είναι το ερώτημα?

Στις περισότερες περιπτώσεις βλέπουμε ότι το ζήτημα αντιμετωπίζεται αμφίσημα. Τόσο με οικονομικούς όρους (πόσο στοιχίζει ο/η υπέρβαρος/η στην οικονομία) όσο και υγειινολογικούς/κανονιστικούς (πόσο απέχει από το φυσιολογικό και πως θα ξαναενταχτεί σε αυτό το φυσιολογικό). Σε οποιαδήποτε περίπτωση είναι προφανής η προσπάθεια επαναρύθμισης και ομαλοποίησης του παρεκκλίνοντος καθώς όλοι πρέπει να ταιριάζουμε σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο διαβίωσης και η φύση μας επιτρέπεται να κυμαινεται μέσα σε συγκεκριμένα όρια ακόμα (και ίσως κυρίαρχα) σωματικά.
Παρακολουθώντας τη συζήτηση στα sites γίνεται προφανές ότι η παχυσαρκία αντιμετωπίζεται όχι απλώς ως μια παρέκκλιση από το κανονικό(?), αλλά ως απειλή για την ίδια την υπόσταση του έθνους (εδώ μπαίνουμε στην ευγονική και τις εθνικιστικές υστερίες των απανταχού δικτατόρων όπου το έθνος αποκτά ένα συλλογικό σώμα και η κατάσταση του απειλείται από το μη φυσιολογικό/τερατώδες). Η πασυσαρκία ανάγεται σε αδυναμία του ατόμου να ανταποκριθεί στις φυσιολογικές διατροφικές επιταγές (ξέρετε που οι μαμάδες όλους/ες μας μεγάλωσαν με ρόκα παρμεζάνα στο τραπέζι μας, την χωριάτικη με τις βούτες του ψωμιού, ούτε που να τις ακούσουν) και στις επιταγές του lifestyle για φυσική δραστηριότητα άσκηση και χαρά (ξέρετε, που οι μπαμπάδες μας όλη μέρα χτυπιόντουσαν με το σκουώς και τα σαββατοκύριακα κάναν κάνυονινγκ, ενώ το καφενείο, τον καναπέ και το γήπεδο ούτε να τα δούν στα μάτια τους), άρα, και οι προτάσεις για την αντιμετώπισή της είναι παρεμβατικές στον τρόπο ζωής των ατόμων, αφορούν σε μεθόδους φροντίδας του εαυτού (τις οποίες ο σοφός και όχι ξεχασμένος παππούς Foucault ονομάζει τεχνικές του εαυτού), στην πραγματικότητα μεθόδους αυτοεπιτήρησης, αυτοελέγχου και εντέλει αυτοπειθάρχησης (οι μεταμοντέρνες κοινωνίες δεν έχουν ανάγκη πρωτόγονες μεθόδους αστυνόμευσης και επιβολής, στην ουσία προάγουν ως μεθόδους καθυπόταξης μια σειρά από όλο και πιο άυλους περιορισμούς, οι οποίοι όπως στην περίπτωση της παχυσαρκίας, αφορούν στο σώμα).
Η διαρκής συζήτηση για την παιδική παχυσαρκία (γενικόλογη και χωρίς στοιχεία για το πόσο κοινωνικά ταξική είναι, καθώς όσο χαμηλότερη η κοινωνική τάξη, τόσο μεγαλύτερο το ποσοστό υπέρβαρων παιδιών) μεταθέτει την ευθύνη για την αντιμετώπισή της στο σχολείο, στην ήδη επιβαρυμένη με την πειθάρχηση του παιδικού σώματος Φυσική αγωγή, με την οποία ο μαθητής καλείται να (με τις κυριολεκτικές και μεταφορικές έννοιες του όρου) ενσωματώσει τις αρχές του καπιταλισμού (η οικονομική παραγωγή έχει ανάγκη από υγιή σώματα, εύρωστα και σε θέση να αντεπεξέρχονται στις συνθήκες εργασίας), να αποδεχτεί την έννοια της εξουσίας, της υποταγής σε αυτήν. Η επίθεση στο σωματικό μέγεθος, δεν είναι παρά μια άμυνα απέναντι στο σώμα του υπέρβαρου παιδιού (μελλοντικού υπέρβαρου ενήλικου) που φανερώνει μια περιφρόνηση (και μια αποτυχία του συστήματος να το εντάξει) στην κοινωνία των "υγειών" μελλοντικών εργαζόμενων.
Κύριο εργαλείο στην προπαγάνδα κατα της παχυσαρκίας είναι η απεικόνιση των υπέρβαρων σωμάτων ως αποκρουστικά σε σύγκριση με τα λεπτότερα σώματα, σε συνδυασμό με την απαρίθμηση τρομολάγνων στατιστικών για τη (γενικόλογη) διασύνδεση της παχυσαρκίας με θανάτους (στην πραγματικότητα, ως παράγοντας επιβάρυνσης σε περιπτώσεις θανατηφόρων ασθενειών, αλλά αυτό δεν αναφέρεται παρά στις υποσημειώσεις) και την παρουσίαση ερευνών όπου μόνο στην τελευταία σειρά του άρθρου αναφέρεται ότι είναι υπό επαλήθευση και ότι η παχυσαρκία μπορεί να συνδεθεί μόνο παραγοντικά με ασθένειες όπως ο καρκίνος). Ωστόσο (αφήνοντας στην άκρη τις ιατρικές κριτικές, όπου δεν έχω τις γνώσεις, ή τη φιλοδοξία να αντικρούσω) η οπτική της (στρατηγικά απεχθούς) απεικόνισης δε φανερώνει παρά τις προκαταλήψεις της εποχής απέχοντας από τα πληθωρικής σάρκας γυμνά του Schiele, του Renoir, ή του ακόμα νεώτερου (και πιο εμμονικού με τα πληθωρικά σώματα) Bottero, όπου το παχύσαρκο δεν είναι επ' ουδενί αποκρουστικό ή αντιαισθητικό.
Η απέχθεια που δημιουργείται μέσω της κουλτούρας του λεπτού σώματος, η οποία έχει φτάσει στην αντίπερα όχθη με άπειρες διατροφικές διαταραχές όπως η νευρική ανορεξία ή η βουλιμία φέρνει ως φυσικό επακόλουθο την πολυδάπανη κοσμετική με ακόμη ριζικότερες παρεμβάσεις στο σώμα, το οποίο μετατρέπεται σε έναν καμβά απεικόνισης του "ιδανικού" όπως το πρεσβεύει ο υγειινολογικός λόγος της καταναλωτικής κοινωνίας. Μιας κοινωνίας που σου ζητά να καταναλώσεις τα πάντα αλλά απαιτεί να αυτοπειθαρχήσεις και να μη χρησιμοποιήσεις ότι αποκτάς ως καταναλωτής....Μιας κοινωνίας που αφού σου ζητήσει να καταναλώσεις οτιδήποτε θα σε οδηγήσει στην παχυσαρκία, μετά (σε ένα κλίμα μετάθεσης της ευθύνης στο άτομο) θα σε εξευτελίσει για την αδυναμία σου και θα απαιτήσει (με αμφιλεγόμενης χρηματοδότησης έρευνες) να καταναλώσεις τώρα και τις υπηρεσίeς απίσχνασης (φαρμακευτικές, αισθητικές, γυμναστικές και λοιπά καλούδια της υγειινολογικής αγοράς) ώστε να επανέρθεις (υγιής και άρα δριμύτερος/η) στη φυσιολογική κατανάλωση και να αισθανθείς ένας/μια ανανήψας/α, ένας/μια μετανοών/ουσα...
Εν τω μεταξύ (ούτε που το είχα προσέξει, καθώς ήμουν απασχολημένη με τη Μετεωρίτη να γιορτάζουμε την παγκόσμια μέρα των ζυμαρικών και να αποκρούουμε τις επιθέσεις που δεχόταν από τον Ίνδικτο και τους πατσαδοφάγους - μπλιέξ) η 24/10 είναι η παγκόσμια μέρα κατά της παχυσαρκίας. Άλλη μια ευκαρία (όπως όλες αυτές οι απεχθείς "παγκόσμιες ημέρες") ώστε να στιγματιστούν οι υπέρβαροι, να κατηγοριοποιηθούν ως μια μειοψηφική ομάδα για την οποία χρειάζονται ειδικά μέτρα ώστε να επιστρέψει στο "κανονικό". Μια ομάδα την οποία η κρατούσα κουλτούρα (κυρίως) κατηγορεί (ακριβώς) για έλλειψη αυτοπειθαρχίας (και γιατί παρακαλώ, ο Σχορτσιανίτης πρέπει να αδυνατίσει για να συνάδει με το θεωρούμενο φυσιολογικό σώμα του αθλητή?) και αδυναμία (άρνηση?) αυτορύθμισης και αυτοπειθάρχησης (πως ακριβώς βελτιώνομαι ως άτομο αν παραλείψω το παγωτό μου?). Η "παράδοση" στην πολυφαγία αντιμετωπίζεται περίπου ως αντίστοιχη της σεξουαλικής ασυδοσίας (ασυδοσία που εγώ προσωπικά βρίσκω επιθυμητότατη, αλλά o περιρρέων πουριτανισμός και καθωσπρεπισμός καταδικάζoυν) και ο παχύσαρκος θεωρείται όχι απλώς παρεκκλίνων αλλά ακόμα και έκφυλισμένος...
Το ποστ φυσικά δεν πρέπει να ερμηνευτεί ως απόρριψη της φυσικής άσκησης ή της προσπάθειας για διατήρηση μιας όσο το δυνατό καλύτερης υγείας, άλλα ως διαμαρτυρία για τις υπερβολές, τον στιγματισμό και την στοχοποίηση των ατόμων με ζητήματα βάρους (μα καλά, δεν μπορεί να το ράψει το ρημάδι το στόμα του? και γιατί να το ράψει ρε παλλικάρια?). Και για να μην πλακώσετε, ισχυριζόμενοι/ες ότι το ζήτημα είναι προσωπικό, να σας διαβεβαιώσω ότι έχω δείκτη μάζας σώματος 21 (ούαου!).
Απλά αναρωτιέμαι (και ταυτόχρονα, απορρίπτω το) κατά πόσο η εξουσία στις διάφορες μορφές της υπόρρητα επιτηρεί, και στη συνέχεια χρήσιμοποιεί το βάρος, το σωματικό μέγεθος και την αυτοεικόνα (και ένα σωρό άλλα στοιχεία της προσωπικής μας ζωής, όπως το τι θεωρείται φυσιολογικό σεξουαλικά, τι θεωρείται φυσιολογικό ψυχολογικά κ.α) για να επεμβαίνει και να ρυθμίζει στις ζωές μας ?

Κι επειδή ως γνωστόν, Ιt ain't over till the fat lady (την περίπτωσή μας gent) sings....

Get this widget | Track details | eSnips Social DNA

...Το γονίδιό μου μέσα....

Δεν είμαι γενετίστρια, δεν είμαι των θετικών επιστημών (κρίμα!) αντίθετα προέρχομαι, μάλλον, από τις ανθρωπιστικές επιστήμες και δεν ασχολούμαι (παραπάνω από όλους όσους διαβάζουν τα ένθετα των εφημερίδων) με τις εξελίξεις γύρω από τις βιολογικές επιστήμες . Ίσως γι' αυτό είμαι τόσο βαθιά πεπεισμένη ότι όλες οι θεωρίες περί κληρονομικότητας, γονιδίων και εκ γενετής ικανοτήτων, έχουν ισχυρές πολιτισμικές ρίζες και ίσως γι αυτό το αγαπημένο μου βιβλίο (actually -μαζί με "Το εγωιστικό γονίδιο" του Dawkins - το μοναδικό που έχω διαβάσει πάνω στο θέμα) είναι το "Οι κληρονόμοι του Δαρβίνου" του Marcel Blanc. Ωστόσο, μετά από την ιστορία που ανέκυψε, με τον αξιότιμο επιστημονονομπελογενετιστή Watson και ένα σχόλιο του Adaeus στο προηγούμενο ποστ (κι αν είναι αλήθεια, τι?), άνθρωπος είμαι παρασούρθηκα και το ερώτημα που ανέκυψε αυτή τη φορά, ήτο πιεστικό, καθώς αφορούσε τη στάση ζωής μου...

Βρε, δε θες να έχει δίκιο ο εβδομηκονταεννούτης κι εγώ να είμαι μια εξωπιστημονικοαστήρικτα φανατική? (Γεγονός, που δε με χαλνά καθόλου, αλλά να το γιγνώσκω, βρε αδερφέ....)

Άρχισα λοιπόν να ψάχνω, οπότε ανακάλυψα, ότι:

Fistly, (που λέμε κι εμείς οι Αθήνησι ορμώμενες, οι και γκαγκάρες αποκαλούμενες...): ψιλοαμφιλεγόμενος ο βραβευθείς, ακόμη και ύποπτος για λογοκλοπή και οικειοποίηση ερευνητικών ευρημάτων της (πολύ βολικά για τους Watson & Crick -o έτερος Καπαδόκης του Νόμπελ) τεθνεούσης Rosalind Franklin...

Secondly, από την ιστορία και μόνο των επιγόνων (και κληρονόμων των γονιδιών) του κ. J. Watson, θα μπορούσα να ισχυριστώ ότι η θεωρία της κληρονομικότητας δεν είναι και η πιο αξιόπιστη θεωρία που πρέπει να λάβει κανείς υπ' όψη του όταν αποφασίσει (με το καλό) να τεκνοποιήσει, πρακτική, που εγώ, ως τεκνοποιήσασα (καλά υπάρχει αυτή η λέξη?), συστήνω, βέβαια, να αποφεύγεται (κι αν επιμένετε, σας δανείζω ένα μήνα το σπλάχνο μου, να σας πείσει ή να σας αποτελειώσει...)

Κατά τρίτον (διότι βαρέθηκα ν' αλλάζω το πληκτρολόγιο), υποπτεύομαι ότι ο αξιότιμος νομπελίστας προτίθεται να ξεκινήσει πολιτική καριέρα στην Ελλάδα (ειδικά μετά την αποτυχία του ογκόλιθου της πολιτικής αστυνόμου Θεοχάρη) καθώς βιάστηκε να ισχυριστεί ότι οι δηλώσεις του διαστρεβλώθηκαν . Έφ' όσον έχει το βασικό προσόν, να αυτόδιαψεύδεται και να θεωρεί τους αναγνώστες μειωμένης αντίληψης (πιθανά, να νόμιζε ότι είμαστε όοοοοολοι κατίμαυροι και ποικίλων άλλων αποχρώσεων, οπότε εγώ διαλέγω το σοκολά, που πάει με το καινούργιο μου μαλλί), είναι βέβαιον ότι είναι περιζήτητος ανάμεσα στα ελληνικά κόμματα...

Κατά τέταρτον, όλος αυτός ο ντόρος που ξεσήκωσε ο κρυφοκαρατζαφερικός (το κόβω έγω) κ. J. Watson, οδήγησε πολλούς επιστήμονες να τον αντικρούσουν με επιστημονικά επιχειρήματα (που ημείς, ως βλόγον, ΔΕΝ διαθέτουμε, μηδέ ισχυριζόμαστε ότι διαθέτουμε) όπως ο νευροβιολόγος (ότι και αν σημαίνει αυτό) S. Rose σε συνέντευξή του εδώ, αλλά και να συνεχιστεί ο διάλογος πάνω σε θέματα κληρονομικότητας ή περιβάλλοντος, που ανεξάρτητα από τις ιδέες του κάθε κ. Watson, πάντα προωθεί την επιστημονική γνώση και αλήθεια.

Τέλος, η κάτοχος του παρόντος ιστολογίου, αντίθετα με την προσφιλή της συνήθεια, ΔΕΝ θέτει ερώτημα, (καθ' ότι δεν τίθεται θέμα), αλλά δηλοί ότι (μετά από ώριμη σκέψη, με γνώση των συνεπειών και ανεξάρτητα από επιστημονικές διαπιστώσεις) προτιμά (σε περίπτωση που της προταθεί, πιεστικά, μη φανταστείτε...) να διαιωνίσει τα ακριβώς από πάνω γονίδια παρά αυτά...

του επιστήμονος. Μπρρρρ! Ανατρίχιασα....

Περί πολυπολιτισμικοφυλοχρωματικών γονιδίων...

Τόσος πανικός για ένα διαφορετικό σώμα? Πόση απειλή από ένα διαφορετικό σώμα?

...Ελλάδα Βοσνία 3-2

Στην αρχή όλα πάνε μια χαρά. Μάλλον είναι θέμα μεγέθους (είμαι μικροσκοπική και δε γίνομαι εύκολα αντιληπτή). Δυστυχώς δεν είμαι και μουγκή (κάθε άλλο μάλιστα, λαλίστατη η χρυσή σας!) οπότε αναπόφευκτα θ’ ανοίξω το στόμα μου, λέγοντας κάτι όπως ρεεεε! ή ουάου! και νομοτελειακά έχει έρθει η στιγμή της κρίσης (Πού να τολμήσω κι ολόκληρη λέξη: όπως φάουλ, οφ σάιντ, γκοοοοολ!)….
Στην αρχή ψάχνουν να εντοπίσουν τη φωνή (έχουν ακόμα μια ελπίδα ότι κάνουν λάθος) μετά ακολουθεί μια παγωμένη σιωπή (όπου συνήθως εγώ εκνευρίζομαι και λέω το χαρακτηριστικό – και ευφράδες – «ε, τι?»). Η επόμενη φάση περιλαμβάνει το σούσουρο και τον ψίθυρο... Κάποιοι οικτίρουν τον καλό μου που του κατσικώνομαι ακόμη και στ’ αθλητικά (οι υπόλοιποι τον οικτίρουν έτσι κι αλλιώς που του προέκυψα γενικώς). Τέλος περνάμε στα μεγαλόφωνα σεξιστικά σχόλια (και υπ’ όψην, οι φίλοι μας είναι, όπως λέει και ο Bourdieu, κάτοχοι ενός σχετικά υψηλού κοινωνικού και πολιτισμικού κεφαλαίου) γύρω από την ανικανότητα του εγκεφάλου της γυναίκας να αντιληφθεί τη λογική του αθλήματος (ξεκινάμε με το ότι η μπάλα είναι στρογγυλή), τη φυσική αδυναμία της να παρακολουθήσει το παιχνίδι (γιατί ο κύριος με τα κίτρινα δεν παίρνει την μπάλα?) και γενικά την ασυμβατότητα των όρων φίλαθλος και γυναίκα (ο Γκατούσο δεν είναι ιταλική τσάντα, είναι ποδοσφαιριστής). Οι φίλοι μου (και όχι μόνο) θεωρούν ότι οι όροι άθλημα και θηλυκό αυτοναιρούνται, ειδικά όταν πρόκειται για άθλημα παραδοσιακά (ότι και να σημαίνει αυτό) ανδρικό, όπως το μπάσκετ, το χάντμπολ ή το πόλο και ακόμα χειρότερα το ποδόσφαιρο (η Φόρμουλα 1 είναι απαγορευμένη λέξη).
Ε, τι να κάνουμε τώρα? Ομολογώ (και τύπτομαι) είμαι ένα αντιφατικό πλάσμα. Από τη μια λατρεύω να κλαίω στην όπερα και από την άλλη τρελαίνομαι για βίαια αθλήματα με γρήγορες εναλλαγές, όπως το kick-boxing, το ice-hockey, και λατρεύω το ποδόσφαιρο. Δυστυχώς τα αποδεκτά για γυναίκες αθλήματα όπως το βόλεϊ, το τένις ή οι καταδύσεις με καμία σωματική επαφή ανάμεσα στους παίκτες δε μ’ ενθουσιάζουν καθόλου.
Ε, τι να γίνει? Από τη μια στήνομαι στις ουρές με τις ώρες να βρω εισιτήρια για μπαλέτα και πρωτοποριακές ομάδες χορού και από την άλλη φανατίζομαι με μηχανοκίνητα αθλήματα, όπως η Formula1 και το MotoGP ή αθλήματα με έντονη σωματική προσπάθεια όπως η ελληνορωμαϊκή ή η κωπηλασία. Και με αφήνουν παγερά αδιάφορη τα αθλήματα που υμνούν τη χάρη και την αρμονία όπως η ρυθμική αγωνιστική γυμναστική ή το πατινάζ στον πάγο.
Έχω αναρωτηθεί άπειρες φορές και ήρθε η ώρα να εκφράσω και δημόσια την απορία μου:
Για ποιο λόγο δημιουργώ τέτοια αμηχανία στους συν-θεατές μου και (είναι σίγουρο) προβληματίζω τους παραγωγούς του αθλητικού θεάματος και των αθλητικών εκπομπών (έχετε προσέξει κάτι διαφημίσεις για αφρολουτρομακιγιάζ που κάνουν δειλά την εμφάνισή τους ανάμεσα σε αυτοκινητοξυριστικόεργαλεία και ουισκομπυρομηχανές? Ε, σε μένα απευθύνονται) ενώ κάνω τον Ντε Κουμπερτέν (που ήθελε - σοφά και φαλλοκρατικά σκεπτόμενος - μετά την απαγόρευση της συμμετοχής αθλητριών, να απαγορέψει την είσοδο ΚΑΙ των θεατριών στο γήπεδο) να γυρίζει στον τάφο του????
Η αλήθεια είναι ότι ο αθλητισμός (και ειδικά ο αγωνιστικός ομαδικός) απαιτεί την αποδοχή και τη συμμόρφωση με τους κανόνες (διαιτητή άρχοντα του αγώνα!!) και την καθεστηκυία τάξη (Ρεχάγκελ θεέ!) για την επίτευξη του τελικού στόχου, που δεν είναι άλλος από τη νίκη (πόνεσε η τριάρα Μουσλίμοβιτς?). Άρα, μήπως η διάρρηξη ενός στερεότυπου έστω και αυτό του θεατή (η εισαγωγή της γυναίκας ως θεατή) δημιουργεί σοβαρές ανατροπές στη νοηματοδότηση του αθλήματος, κάνοντας αμφίβολη τη νίκη?
Κι ενώ στους φιλάθλους των ομάδων (ειδικά του ποδοσφαίρου) δημιουργείται το αίσθημα του ανήκειν σε μια κοινότητα, μήπως η συμπερίληψη της γυναίκας σε αυτή την κοινότητα είναι αδιανόητη αφού οι γυναίκες (από την Ελένη της Τροίας ως την Ελένη Λουκά) είναι ένας συνεχής κίνδυνος στην αρραγή ενότητα της κοινότητας?
Σ’ αυτή την κοινότητα της αθλοθέασης είναι επιτρεπτή η έκφραση αισθημάτων όπως η θλίψη με σωματικές εκδηλώσεις όπως τα δάκρυα. Μήπως λοιπόν η παρουσία της γυναίκας είναι ανεπιθύμητη καθώς λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας (η αρχετυπική σύγκρουση εκφρασμένη με το "Στο καλό καημέ μου πικρέ/ και μην κλάψεις για μένα ποτέ/ οι άντρες δεν κλαίνε, δεν κλαίνε" – Μαρινέλλα – μπάαα… "Όσοι δεν πόνεσαν, άστους να λένε/ κι όμως κυρία μου οι άντρες κλαίνε" – Καζαντζίδης), αποκλείοντας τη συναισθηματική εκτόνωση της φόρτισης? Σ’ αυτή την κοινότητα όπου οι παρέες των αντρών θεατών εκφράζουν τον ενθουσιασμό τους και εκτονώνουν τα αισθήματα τους αγκαλιαζόμενοι και χοροπηδώντας μήπως το σώμα της γυναίκας (σε μια απόλυτη έλλειψη απόστασης) δημιουργεί αμηχανία, καθώς η μόνη επαφή που αντιλαμβάνεται το αρσενικό αφορά στη σεξουαλική οικειότητα?
Επιπλέον (έστω και οριακά) στον αθλητισμό, τόσο μέσα στο γήπεδο, όσο και στις (αληθινές ή εικονικές) κερκίδες η (σωματική ή λεκτική) βία είναι μια (παραβατική μεν) αποδεκτή (δε) συμπεριφορά για τους άνδρες. (Σε τελική ανάλυση το ποδόσφαιρο – και μάλιστα η διαμεσολαβημένη από την τηλεόραση μορφή του – δεν είναι τίποτα άλλο από την αποθέωση του καταφέρνω-τα-πάντα-με-τον-τσαμπουκά μου «ανδρισμού»). Σε μια κοινωνία, ωστόσο, όπου μόνο οι γατούλες και οι Μπάρμπι είναι αποδεκτές μορφές θηλυκότητας και μια γυναίκα με την αδρεναλίνη (καθόλου ανδρικό προνόμιο, αγόρια, σας διαβεβαιώ) στα ύψη προκαλεί αποστροφή, μήπως η ίδια συμπεριφορά από τη μεριά μιας γυναίκας πέρα από το ότι θεωρείται αντιασθητική, γίνεται και τρομερά απειλητική για τον άντρα που αισθάνεται να αμφισβητείται η ίδια του η φύση από αυτή την έκδηλη επιθετικότητα?
Σε μια μετα-βιομηχανική εποχή όπου η δύναμη του αρσενικού έχει μετατεθεί από τον πόλεμο και την χειρωνακτική εργασία στο συμβολικό επίπεδο και στη σεξουαλική (καθώς συλλήβδην γαμιούνται οι αδερφές, οι μάνες και οι γυναίκες αντιπάλων και διαιτητών) κυριαρχία, μήπως το συν-ωρυόμενο σώμα της γυναίκας συμμετέχει εν δυνάμει σ’ αυτή την επίδειξη συμβολικής δύναμης? Μήπως από σώμα υφιστάμενο τη σεξουαλική κυριαρχία του αρσενικού, γίνεται ένας ενοχλητικός ισότιμος συν-κάτοχος της ίδιας δυνατότητας σεξουαλικής κυριαρχίας (κι έτσι ξαναθυμούνται το ΠΟΙΟΣ/ΤΙ σέρνει καράβι και μελαγχολούν για τη χαμένη τους ψευδαίσθηση…)?
Και τέλος αλλά όχι τελευταίο (ιεραρχικά) η αθλοθέαση πάει πακέτο με την κριτική και την αμφισβήτηση. Ο οπαδός μπορεί να σχεδιάσει καλύτερα από τον προπονητή, να εκτελέσει ακριβέστερα από τον παίκτη και φυσικά να κρίνει ορθότερα από τον διαιτητή. Μήπως αυτή η δυνατότητα αμφισβήτησης δεν είναι δυνατό να παραχωρηθεί σε μια γυναίκα, καθώς η αμφισβήτηση της ανδρικής κρίσης ή ικανότητας από το θηλυκό φέρει άλλη μια (μη επιτρεπτή) ανατροπή της καθεστηκυίας τάξης του απολύτως ανδροκρατούμενου αθλοχώρου (εδώ είναι αδιανόητη η κριτική προσέγγιση σε άλλους κι άλλους χώρους όπου η γυναίκα είναι πλέον - λέμε τώρα - αποδεκτή) μια αμφισβήτηση της ίδιας της ανδρικής ταυτότητας?
Και έρχομαι τώρα να θέσω το τελικό ερώτημα (ρητορικό…): Με τόσα προβλήματα που δημιουργώ μου αξίζει ή όχι η πυρά της άθλιας φιλαθλοπροβληματικής οπαδού και ανατρεπτικόαθλοθεάτριας?

...Αποτοξίνωση...

This is how a man should arrive home

Δικτατορία και σώμα / Body and Dicatorship

Σαράντα χρόνια σήμερα από την 21η Απριλίου 1967...
Τη δικτατορία δεν τη θυμάμαι. Ήμουν σχεδόν μωρό το όταν κυρήχθηκε και μαθήτρια του δημοτικού όταν έπεσε. Είχα, όμως, την τύχη να μεγαλώσω στην πολιτικά φορτισμένη μεταδικτατορική Αθήνα και να ανήκω στη γενιά με τις πολιτικές και πολιτισμικές ζυμώσεις, τις αναταραχές και τις αναδιατάξεις των φοιτητικών κινημάτων, τις πολιτικές συζητήσεις η οποία έμαθε να σκέφτεται (το γιατί το ξέχασε είνα άλλο ζήτημα). Δεν είμαι "της μεταπολίτευσης χαμένη γενιά" (κι ας λέει ο Πορτοκάλογλου)...είμαι ωστόσο το παρελθόν... ο περασμένος αιώνας... Η κόρη μου, 15 χρονών σήμερα, απέχει απο τη δικτατορία όσο εγώ από το Οχι (του Μεταξά? του λαού? αδιευκρίνιστο, ίσως και ασήμαντο πια), απο την Κατοχή και τον εμφύλιο.... Για τη Ν. ο Παναγούλης είναι ένας Κολοκοτρώνης με παντελόνια, μια φιγούρα του παρελθόντος χωρίς υπόσταση. Καθώς, δε, η κηρυξη της δικτατορίας και τα ταραγμένα χρόνια της (ή ίσως και τα νεκρικά ήσυχα χρόνια της) είναι ιστορικά γεγονότα που επιμελώς αποφεύγουν να διδάξουν στο σχολείο, δεν της λέει τίποτα. Στάθηκε αδύνατο να την πείσουμε να παρακολουθήσει έστω ένα αφιέρωμα, να καταλάβει τι ακριβώς ήταν αυτή η δικτατορία, πώς έφτασε η Ελλάδα σ' αυτήν, τι συνέπειες είχε για τη ζωή μας αργότερα...
Α! Τα αφιερώματα στην τηλεόραση και τον τύπο! Παρακολουθώ την εξέλιξή τους με μια διαστροφική περιέργεια και ευχαρίστηση... Τα βρίσκω όλο και πιο αραιά, εξαιρετικά κάποια (ειδικά στην κρατική τηλεόραση και το κανάλι της Βουλής, ομολογώ), αδιάφορα κάποια άλλα για να μην αναφέρουμε και αυτά που σε ένα πλαίσιο λήθης και συναίνεσης, απονευρώνουν την ιστορική πραγματικότητα, αποσιωπώντας ή επιτρέποντας στους πρωταγωνιστές να αποσείσουν τις ευθύνες.
Και ξαφνικά φέτος γιά πρώτη φορά, ακούγοντας δε θυμάμαι σε ποιο αφιέρωμα για τη συνεργασία και εκπαίδευση των βασανιστών με ανατόμους γιατρούς για τα βασανιστήρια, βλέποντας τις φωτογραφίες από εκδηλώσεις στρατιωτικές και μαθητικές, παρακολουθώντας στη "Λούφα και Παραλλαγή" τη διεξαγωγή της "Πολεμικής Αρετής των Ελλήνων", μου ήρθε στο μυαλό η σχέση του σώματος και της χούντας... Σκέφτηκα για πρώτη φόρά σε αυτό το πρίσμα της θεωρίες του Foucault για την πειθάρχηση και τη σωματική επιβολή των λόγων για την υλικότητα της εξουσίας που δρα πάνω στα σώματα. Το σύνηθες μοτίβο των ομιλιών του Παπαδόπουλου παρουσιάζει την Ελλάδα ως άρρωστο σώμα και τη θεραπεία της την αναζητά στην ακινητοποίηση μέσω του γύψου, ή την χειρουργική επέμβαση. Η συμβολική ακινητοποίηση του κοινωνικού σώματος περνάει σταδιακά (?) και στο πραγματικό σώμα. Με τα βασανιστήρια η προσπάθεια επικεντρώνεται στην επιβολη πρωταρχικά πάνω στο σώμα του εξεγερμένου, του διαφωνούντα. Οι κανονιστικές παρεμβάσεις στη φοιτιώσα και μαθητιώσα νεολαία, αρχίζουν από το σώμα (οι εμφανίσεις, τα μαλλιά, τα ρούχα, το βάδισμα...) και τη σεξουαλικότητα, αλλά και η αντίδραση των νέων από εκει ξεκινά, από το σώμα. Εικονοκλαστικοί στην καθημερινότητά τους, διεκδικούσαν πιο ελεύθερες σεξουαλικές σχέσεις, αντισυμβατική εμφάνιση, ισότητα των φύλων. Αφήνουν μακριά μαλλιά, κονταίνουν τις φούστες, χορεύουν αφήνοντας όλο το σώμα ελεύθερο, και διεκδικούν με αυτό το σώμα-στόχο τη σεξουαλική τους ελευθερία, την ευχαρίστηση την ηδονή την αποτίναξη των περιορισμών που προσπαθούν να περάσουν οι συνταγματάρχες...
Η τέχνη της εποχής οι παραμορφωμένες εικόνες τα σώματα έμψυχα και άψυχα, περασμένα από έναν παραμορφωτικό καθρέπτη αντιστέκονται στον ρεαλισμό και την καθωσπρέπει απεικονιστική αισθητική της δικτατορίας. Το σώμα ξεπερνά τα αισθητικά και ρεαλιστικά όρια αναζητώντας την ελευθερία της κίνησης εσωτερικής και εξωτερικής. Υπάρχει μια εμφανής συνάφεια με τη γερμανική πρωτοπορία της περιόδου του μεσοπολέμου και της ανόδου του ναζισμού και την περίφημη έκθεση "Εκφυλισμένη Τέχνη" του 1937. Το σώμα γίνεται το πεδίο διαμάχης των αντιμαχόμενων πλευρών καθώς αποτελεί την υλική υποσταση του εαυτού, τόσο το μέσο αντίληψης της πραγματικότητας και του άλλου, όσο και το μέσο διαμόρφωσής τους...